De voorloper van Excel: “Goodwill” kasboek voor de huisvrouw

Voor de huidige generatie is het niet meer dan normaal om Excel te gebruiken voor zaken die met het huishouden te maken hebben. Maar wat deed men vóór het tijdperk Excel? Alles ging nog op papier. Onlangs kwam ik in een kringloopwinkel de voorloper van Excel tegen: het “Goodwill kasboek voor de huisvrouw.” Dit kasboek werd begin jaren zestig uitgebracht in Culemborg. Het bleef echter niet bij het kasboek, het boek begint met een aantal ‘zeer handige’ tips voor de huisvrouw. De tekst is (onbedoeld) humoristisch en schetst tegelijkertijd een goed, maar eigenlijk schokkend beeld van de jaren zestig.

Goodwill kasboek voor de vrouw

De schrijver van de tips probeert, in twee pagina’s op felroze papier, kersverse moeders zo’n beetje de hele opvoeding (van ‘de kleine puk’) ‘uit te leggen. Beginnend bij het opvoeden van een baby en eindigend met wat er moet gebeuren bij vergiftiging (Tracht eerst te ontdekken van welk vergif sprake kan zijn. )  Maar de rode draad van de tekst is het pleasen van de man (Ook een klein beetje rouge en een waasje poeder zijn wellicht aan te raden.)

Het is duidelijk hoe de positie van de vrouw in de jaren zestig was: een typische huisvrouw, dienstbaar aan haar man. Gelukkig leven we nu in andere tijden, waar de positie van de vrouw sterk verbeterd is en we niet meer op papier, maar in Excel ons uitgaven patroon bij kunnen houden.

Hieronder de volledige tekst van ‘”Goodwill” kasboek voor de huisvrouw’

AANSTAANDE MOEDERS

U bent natuurlijk blij, dat een (of weer een) baby zijn intrede in uw gezin zal doen. En hoe dichter u bij, hoe méér U zich geestelijk op de blijde gebeurtenis zult gaan instellen.

Laat manlief daarbij delen in uw geluk, maar val hem niet heel die lange negen maanden lastig met al de moeilijkheden en ongemakken, die uw nieuwe toestand nu eenmaal meebrengt. U kunt hem er hoogstens wrevelig door stemmen, terwijl hij toch niet in staat is ze te verlichten. Beticht hem ook niet te gauw van onverschilligheid, hij leeft wel degelijk met U mee; alleen komt hij er niet zo gemakkelijk toe om dit steeds te uiten.

Begin tijdig aan uw uitzetje, of kijk na en vul aan. Kies geen flanellen hempjes, maar katoen of interlock. Met ongeveer zeven maanden dienen wieg en ledikantje klaar te staan.

Voor U zelf neemt U een japonnetje in een kleur die U flatteert en dat gemakkelijk te verwijden is. Wacht niet te lange met het bespreken van de hulp, die U bij en na de geboorte in huis wilt nemen. En… (iets wat nogal eens vergeten wordt) maak het haar gemakkelijk door tevoren voor een dag of vijf kruidenierswaren en dergelijke in voorraad te nemen, daarna is uw verzorgster wel voldoende gewend om zelf te regelen.

KINDERVERZORGING

Is baby kleutertje geworden, dan doet hij niets liever dan overal aankomen en opklimmen. De hele dag kan moeder haar hart vasthouden om wat er allemaal zou kunnen gebeuren. Houd hem dus liefst zo lang mogelijk in de box, en moet U nog een box kopen, neem er dan een die flink hoog is. Loopt uw kleuter reeds, dan geen matrasje in de box, maar een gewone houten bodem en zo lang het weer het toelaat op blote voetjes.
Baby wordt ’s morgens in zijn badje gedaan, maar was het grotere kind liever ‘s avonds voor het in zijn bedje is gestopt.  ’s Morgens is dan een nat washandje over het gezicht en handjes voldoende. Leer hem daarbij zelf zijn kleding uitdoen en opvouwen.

Begint de vierjarige met zijn soms onmogelijke vragen, beantwoord die dan zo goed U kunt. Word niet ongeduldig en maak hem ook niet zo maar iets wijs. Desnoods kunt U zeggen: “Dat weet mamma heus niet”.
Maak het kind nooit ergens bang mee en geef het ’s nachts een klein lichtje als U merkt dat het angst heeft voor het donker. Nerveuze kinderen kunnen wel een angstig roepend wakker worden; maat U daarover niet bezorgd, dat gaat met het ouder worden vanzelf over.

En dan nog dit: veel ouders. Die ’s avonds uitgaan en dan een ander op de kinderen laten passen, menen goed te doen hierover tevoren iets te zeggen. “Wat niet weet, wat niet deert”, denken zij. Het is echter voor de kleuter een verschrikking wakker te worden en niet zijn eigen vertrouwde vader of moeder te zien. Zo erg is dat voor de kleine puk, dat hij nadien nog menig avondje op dezelfde tijd wakker zal worden, in onbewuste angst dat vader en moeder er weer niet zullen zijn. De kleuter er tevoren van op de hoogte brengen, dat hij door een ander zal worden geholpen en toegestopt, stelt hem gerust en is daarom ook meestal aan te bevelen.

Sfeer in huis

SFEER IN HUIS

O, U heeft zulke goede voornemens gemaakt vóór uw huwelijk.

U zult alle lievelingskostje van uw man klaarmaken. U zult zijn sokken stoppen en knoopjes aan zijn overhemd zette. Prachtig! En… vergeet het niet!
Denkt U er ook aan om zijn ’s Zondags pak uit te borstelen, en een schone zakdoek in de zak te doen. En legt U op tijd een schoon overhemd enz. voor hem klaar. Heeft U een paar reserve-boordeknoopjes bij de hand? Die dingen zijn altijd stuk, op het moment dat u w man haast heeft.
En Mevrouw, zorgt U dat U er ook zelf aantrekkelijk uitziet. Niet al die fleurige jurkjes van vóór uw trouwen zijn zeker afdankertjes geworden in uw huishoudelijk werk? Bewaar er een paar voor ’s middags. Laat regelmatig uw haar verzorgen en kam het even netjes op voordat “hij” thuis komt. Ook een klein beetje rouge en een waasje poeder zijn wellicht aan te raden.
Kom uw man niet direct aan boord met klachten over Jantje of Mia, en laat die onverwachte rekening ook maar even liggen tot hij wat uitgerust is. Vertel hem liever zo veel mogelijk prettige en zo weinig mogelijk nare akkefietjes van de dag.
Van uw man moogt U natuurlijk hetzelfde verwachten. Ook hij moet niet met ’n driedaags stekelbaar rondlopen en geen vuile boord dragen en niet over allerlei onbetekenende tegenvalletjes zeuren. Mannen willen wel eens onverschillig op hun uiterlijk en op hun manieren zijn, maar hoe keuriger U zelf voor de dag komt, hoe gemakkelijker hij uw voorbeeld zal navolgen. Als U altijd met een vrolijk fris tafellaken dekt, zal hij “netjes met mes en vork” eten; is U nalatig in die dingen, dan neemt hij genoegen met de keukentafel en leest er bovendien tijdens het eten een krant bij. Maar… U is het dan, die op de duur de goede sfeer uit uw huis verbant en uw man de weg naar het café wijst. En dat wilt U toch liever niet.
De goede sfeer in een woning is een moeilijk te omschrijven iets, waarvan men echter onbewust aanvoelt: het is er of het is er niet.
Is zij er niet, dan is zij ook niet te koop. De mooiste schilderijen of tapijten, een schat van bloemen, de beste dranken kunnen haar niet maken. Neen, zij moet afstralen van een het goede humeur en het liefdevolle medeleven der huisgenoten; en allereerst van de huisvrouw zelve. Zij is het middelpunt van haar gezin; naar háár wordt het allereerst gevraagd als man of kinderen thuiskomen.
Wist U dat U de goede sfeer ook kunt bederven door een ál te perfecte huisvrouw te willen zijn? Als U steeds meer tijd te kort komt, altijd maar stoelen boent en dressoirs leeg halt, nooit eens tijd kunt vinden voor een rustig gesprek of voor dingen die U graag zou willen doen, dan zal dit uw man op de duur ernstig gaan irriteren. Hij houdt er niet van U als een huissloof te zien; voor zijn gevoel moet U het vrolijke jonge meisje blijven van vóór uw huwelijk. Als U dit gelukt, zal hij zich nergens beter thuis voelen dan in uw onmiddelijke omgeving. Ook al zou U niet getrouwd zijn, dan toch is een prettige sfeer in huis zeer belangrijk. Want ongetrouwd zijn betekent nog niet, da U op een onbewoond eiland zit. U hebt uw collega’s, familie, buren, vrienden en kennissen en tenslotte uw eigen persoonlijkheid. Wat een genot voor U als die allemaal graag eens bij U komen aanlopen. En wat voelt U zich belangrijk wat vlot uw werk beter, wanneer U er altijd gesoigneerd, in plaats van slonzig, uitziet.

HOE BESTEED IK MIJN HUISHOUDGELD
Het best kunnen we een schema opstellen over de manier, waarop wij ons huishoudgeld het best zullen besteden. We nemen dus een bepaald percentage aan voor voeding, voor kleding, voor amusement, voor een voorgenomen grote aankoop, enz. en trachten hieraan zoveel mogelijk de hand te houden. De noodzakelijkste behoeften zoals voeding, kleding, schoeisel, huishuur, brandstoffen, gas en electra, moeten daarbij voorrang hebben. Hieraan valt meestal niet veel te beknibbelen. En met wat dan nog overblijft, kunnen we natuurlijk ook niet verder springen dan onze stok lang is.

Een heel plezierig ding is het sparen voor iets wat men heel graag zou willen bezitten, maar dat te duur is om zomaar ineens te kopen. We denken bijv. aan een radio, een ploffiets, of iets dergelijks. Bij iedere gulden, welke daarvoor wordt opzij gelegd, genieten we vast van de voorpret. We horen al de muziek, zien ons zelf al over de weg zweven.
Ook sparen voor later is natuurlijk zeer aan te bevelen. Echter vervalle men daarbij nooit tot uitersten. Gepast amusement opgeven om toch maar zoveel mogelijk te kunnen sparen, zichzelf nooit eens een extra pleziertje te gunnen, nooit eens enige luxe voor zich zelf te durven kopen, is al even verkeerd dan te royaal zijn in die dingen. De mense heeft een zekere behoefte aan ontspanning, en een bescheiden uitgave daarvoor is dus zeer zeker wel verantwoord. Misschien weet U slechts met moeite “de eindjes aan elkaar te knopen” en is uw reactie op het bovenstaande slechts een schamper glimlachje. Maar zijn er dan geen dingen in uw huishouding die eenvoudiger, en dus goedkoper kunnen gebeuren? Zou bijv. een goede wasserij uw was niet voordeliger kunnen behandelen dan de ouderwetse wasvrouw of werkster? Zou uw gezin er veel onder lijden wanneer Uw slaapkamergordijntjes, die een beetje sleets worden, nog een jaartje mee zouden gaan? En is het perse noodzakelijk dat uw kinderen het duurste speelgoed hebben van de hele buurt? Wij zullen de laatsten zijn om het beter te willen weten, maar overleg is het halve werk, zegt een bekend spreekwoord en spreekwoorden bevatten nogal eens een tikkeltje waarheid.
Ook een goed gebruik en onderhoud van woning, kleding en gebruiksvoorwerpen, kan ons veel besparing geven. En lang niet altijd vraagt dit extra werkt van ons. Een DIRECT repareren van een klein scheurtje in onze kleding voorkomt dat de scheur groter wordt, en het kledingstuk voortijdig moet worden vervangen. Het steeds maar weer opzetten van groenten in te veel water kost overbodig gas of electra, enz. Dit is slechte een voorbeeld uit tientallen die U zelf dagelijks ontmoet. Schenk er uw volle aandacht aan en succes kan niet uitblijven.

Goodwill kasboek voor de huisvrouw

E.H.B.O. IN DE HUISHOUDING
NIETS doen als U niet weet wat U doen moet!
Zorg dat U in huis hebt enige rollen verband in verschillende maten, orgasepton, (dit is een wit poeder, hetwelk U strooit op kleine verwondingen om deze te desinfecteren), leukoplast, brandzalf en norit.
BIJ VERBRANDING: Direct 10 minuten koud water, het liefst onde de kraan; daarna insmeren met brandzalf. Bij grotere verbrandingen dokter waarschuwen.
VERWONDEING DOOR VALLEN OP KNIE, ELLEBOOG, VOORHOOFD enz.: Bestrooien met orgasepton, schoon verbandje er om heen. Blijft de wond bloeden, leg dan watten tussen steriel gaas en daaromheen een drukkend verband. Patiënt altijd laten zitten of liggen. SPUIT het bloed uit de wond en is het LICHTROOD gekleurd, dan moet DIRECT de toevoerende slagader dichtgedrukt worden, waarschuw meteen de dokter of een E.H.B.O.-er.
BIJ NEUSBLOEDING de neusvleugels zo hoog mogelijk dichtknijpen. Patiënt rechtop laten zitten. Ook koude doeken in de nek willen wel eens helpen.
BIJ VERGIFTIGING direct dokter waarschuwen. Tracht eerst te ontdekken van welk vergif sprake kan zijn. Bij niet/bijtende vergiffen (bijv. ondeugdelijk vlees) braking opwekken. (Vinger in de keel steken, water met keukenzout laten drinken). Bij wel-bijtende vergiffen (bijv. lysol, chloor enz.) niets doen en dokter afwachten. Norit toedienen kan ooit kwaad. Bij kolendampvergiftiging: Onmiddellijk deuren en ramen open. Patiënt naar een ander vertrek overbrengen en daar rustig laten liggen. Braken opwekken. Wat warme koffie of melk geven, (geen alcohol).